ماندۆ
شیۆه نی من شیۆه نی ینسانیه

لاپه‌ڕه‌کان

ده‌ستپێک
زانیاری
ئه‌رشیڤ
دراوسێکان

چینی بابه‌ته‌کان

بۆیه یه مه یلی ۆا به کیشه ۆ فیتنه ، خۆین رش
دلنیا

وێبڵاگی دۆستان


شاری دلم

 من ده لیم شاری دلم باغ و گولستانه ده چم
 عه قل ده لی نا قه سه به شورشی مه ستانه نه چی
 من ده لیم نو خته ی ئه و ره وزه ی ریزوانه ده چم
ئه ده لی نا ره شه جی راو گه یی شه یتانه نه چی
 من ده لیم مه سکه ن و ئارمگه یی جانانه ده چم
 ئه و ده لی سه ربه سه ری تیکچووه ویرانه نه چی
 من ده لیم جیگه یی هه ر شیت و جنونانه ده چم
 ئه و ده لی نا زه ده یی په نجه یی په ریانه نه چی
 من ده لیم مه ر که زی ئه سراری حه ریفانه ده چم
 ئه ده لی جی ته مه عی چاوی حه سودانه نه چی
 من ده لیم وه ختی خه ته ر مه ئمه ن و قه لغا نه ده چم
 ئه و ده لی کو نکونه جیگه ی سه ره په یکانه نه چی
 له م هه مو چون و نه چونه سه ر ی سور ما کامیل
 من ده لیم جوانه بچم , ئه و ده له ی وا جوانه نه چی
                                                                     
مامۆستا ئاۆات {سه یید کامیل ئیمامی زه نبیلی
 
 

,15:40 , 2006/7/28 ,
کۆمینته‌کان ( 0 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

مکاییل

سلاۆ   .

سۆپاس بۆ هه مۆ ان

پاش ماۆیکی زۆر کاک مکاییل به رهه ی نۆی دا ده ری.

پیرۆز بای بۆ هه مۆ لایه گرانی  هۆ نه ری کۆردی.


,09:45 , 2006/7/25 ,
کۆمینته‌کان ( 3 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

نه مر حه سه ن زیره ک


,16:08 , 2006/7/2 ,
کۆمینته‌کان ( 3 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

نیشتمان

 

نیشتمانی من هیلا نه ی خوره

پرشه نگه جاره

سه ر م سه ر نیه گوله به روژه ی هه میشه لا ره


,12:53 , 2006/6/6 ,
کۆمینته‌کان ( 0 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

به ریزیک داۆای ژیان نامه حۆی کردبۆۆ

 

ژیاننامه ی مه حوی

 

(مه حوی)  ناوی مه لا موحه مه د و کوری مه لا عوثمانی بالخییه له نه وی پیر وزانای نا ودار (شیخ ره ش)

با پیریشی وه ک باوکی ناوی مه لا عوثمان بوه و وه ک شیخ مارفی نودی له گه ل دروست کردنی سلیمانیدا هاتوته شاری نویوه.

(بالخ)یش دییه که که له ناو چه ی (ماوه ت) له شارستانی سلیمانی.میژونوسی کورد موحه مه د ئه مینی زه کی به گ ده لی له سالی 1252 ی.ک (1836 ز) دا له داییک بوه  . ماموستا عه لا یدین سه جا دیش ده  لی له سالی 1830(1246ی.ک) دا له دایک بوه. کاکه ی فه لا حیش ده لی له 1247(1831ی.ک)دا له دایک بوه.باوکی خه لیفه ی شیخ عوثمان سیر اجوددینی ته ویله بوه.حه وت سالان بوه خرا و ه ته به ر خویندن و ما وه یک لای باو کی خویندو یه تی . بو خویندن چو ته سنه و سابلا خیش و لای مه لا عه بدولای پیره باب خویندویه تی.پاشان گه را وه ته وه بوسلیمانی و لای مه لا ناودا ره کانی ئه و ناو چه

خویند وه یه.ئه و جا چوه بو به غدا و بو به فه قیی زانای به ناو بانگی کورد مفتی زه هاوی و ئیجازه ی مه لا یتی لای ئه و وه ر گر توه .دیسان مه لا عه لا ئه دین سه ججادی ده لی پاش ئیجازه وه ر گرتنی له( 1859 ی. ز) دا  بوه به مه لای مز گه وتی ئیمامی ئه عظه م له به غدا به لام له (1862)دا به غدای به جی هیشتوه و گه راوته وه بو سلیمانی و بو به ئه ندامی دادگا.له(1868) به هوی مردنی باوکیه وه ده ستی له کاری میری کیشاوه ته وه و بوته وه به مه لا و  ده ستی کردوه به ده رز وتنه وه به فه قییان .

مه لای حه سه نی کوری مه لا مه حمودی مه ز نا وه یی و مه لا سه عید ئه فند یی نایبک که ر کوک

مه لا عه زیزی موفتیی سلیمانی له به نا و نگترینی فه قیکا بوون .هه ر به ریچکه باوکیا ریگای ته ریقه

تی گرتوه ته به ر وبوه به خه لیفه ی شیخ به ها ئو ددینی کوری شیخ عوثمانی ته ویله .

وه ک ماموستا شیخ موحه ممه دی خالیش له (مفتی زه هاوی) یه که یدا توسیو یه مه حوی له سالی 1291ی.ک (1874_1875.ز)دا له گه ل چه ند مه لا یه کله سلیمانیه وه نه فی بو به غدا . نابراو هیچی تری له باره ی ئه م نه فی کردنه و هویه که ی چونیه تیی گه را نه وه ی مه حوییه وه له وهوپاش بو نه توسیوه.

مه حوی له 1883دا به پیبی قسه ی ما موستای سه ججادی چوه بو حه ج  و له ویوه چو بو ئه ستومو ل

و له ریگای پیاو ما قولا نی کورده له ئه سته مول چاوی به سولتان عه بدولحه میدی عوثمانی که وتوه.

سولتان ریزیکی زوزی لی گرتوه و فه رمانی داوه خانه قا یه کان له سولیمانی بو کردوته وه که ئه وته ئیستا به (خانه قای مه حوی)به نا و بانگه .که گه راوته وه بو سلیمانی تا مردنی له سه ره تای شه شه لا نی 1324(ته شرینی1906)دا.

 

                                                                            

 

 

به ریزان ئه م ژیاننامه ی وه رگیراووه له (به کورتی میژوی ژیانی مه حوی)

 

 

دوزه خ له عیشقه خالی یو جه ننت له ده رد وداغ

عاشق له حه شریشا نیه تی جی دلی فه راغ

 

گه ر عازیمی زیاره تی که عبه ی مه حه ببه تی

ری: چاکی دل عه لا مه تی ری : داغ و شیوینی داغ

 

عیشق ئاگریکه به ر بوه هه ر که س ده بی به که س

گه ر روژه ره ش وه کو شه و ه بی به شه وچراغ

 

                                                                                                 لا په ری 171 (دیوانی مه حوی)


,10:49 , 2006/6/5 ,
کۆمینته‌کان ( 0 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

سلاۆ ۆ ریز بۆ هۆ مۆ به ریزان

به داخه من ماویک نه متوانی بیم ویبلاگه که به روژ بکه مه وه

زور سوپاسی هاوریان ده که له ریگا ی کومینتو ئه میله وه داخوازی به رده وامی

ویبلاگیان کردبوو  به سه ر هه ر دوچاووم له مه به ولاوه تی د ه کوشم  له زوترین کات دا نیوی که مه وه.

 

 


,20:00 , 2006/6/4 ,
کۆمینته‌کان ( 1 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

هه لپه رکی

پاک

,08:24 , 2006/5/24 ,
کۆمینته‌کان ( 3 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

چوارخشته‌کییه‌کان

 

حه کیم عومه ری خه بام زانا و ریاضی زان وشاعیری گه وره ی ئیرانیه که له سه ده ی 5 و 6هیجری

مانگیدا له شاری نیشابو ر (یکیکه له شاره کانی روژهه لا تی ئیران) ده ژیا.

ئه م شاعیره گه وره کومه له شیعریکی هه یه به ناوی(رباعیات خیام) که ماموستا هه ژاری

نه مر وه ریگیراوه به کوردی نیوی ئه م کتیبه (خه یام به کوردی)یه و سالی پیشو له ئیران دیسان له چاپ درایه وه .

چوارخشته‌کییه‌کانی حه‌کیم عومه‌ری خه‌ییام
مامۆستا هه‌ژار کردوویه‌ته‌ کوردی

تیرێژ که‌ به‌ ڕۆژ و پێل به‌ ده‌ریا دریا
له‌و ڕۆژه‌وه‌ گوڵ پێکه‌نی، بولبول گریا
خوا نووسی له‌ چاره‌ی ڕه‌شی ئێمه‌ش به‌شمان
ژینێکی هه‌ژاری پڕ له‌ خۆزیا و بریا

گریا گولێ بۆ گوڵاو سه‌ر ئاگر نریا
ئه‌م بۆن و به‌رامه‌یه‌م نه‌بووبا بریا
نرخی هونه‌ر و جوانی یه‌ ده‌یبا گه‌ردوون
کێ پێکه‌نی جارێکی، هه‌زار جار گریا

بێهووده‌یه‌ بیر و خه‌م، دڵت خۆش که‌ برا
پرسیار نه‌کرا، به‌شت درا هه‌رچی درا
تۆ هێشته‌ نه‌هاتوویه‌ جیهان ڕۆژی به‌رێ
ئه‌و ڕۆژه‌ ده‌بوو بچیته‌ ده‌ر، دیاری کرا

به‌س هه‌ڵ بخولێ به‌ ده‌وری پیس و پاکا
تا که‌نگێ به‌ شوین هه‌موو خراپ و چاکا
گه‌ر زه‌مزه‌می، یان دای بنێ ئاوی ژیانی
ناچاری ده‌بێ ڕۆچی به‌ سینه‌ی خاکا

مردن چییه‌؟ که‌س تێ نه‌گه‌یی تا وێستا
ته‌وڕات و زه‌بوور، تا ده‌گه‌یه‌ ئاوێستا
زۆر که‌س له‌ ژیان دواوه‌ زانایانه‌
بۆ باسی مه‌رگ گێل و نه‌زان ڕاوێستا

بیستوومه‌ به‌هه‌شتێ هه‌یه‌ حۆری تێدا
ڕووباری شه‌ڕابی پاکی ده‌ڕوا پێدا
من لێره‌ مه‌ی و یارێ په‌یاکه‌م چ ده‌بێ؟
ده‌سکه‌وته‌که‌ هه‌ر یه‌کن به‌ هه‌ر دووک ڕێدا

ئه‌و ڕۆژه‌ خودا سانی گیانی ڕانا
ده‌یزانی به‌ کرده‌وه‌م، خودایه‌ و زانا
هه‌ر خۆیه‌تی دایناوه‌ هه‌ڵه‌ و سه‌رپێچم
سووتانی جه‌هه‌نده‌می له‌به‌رچی دانا!؟

گۆیا له‌ جه‌هه‌نده‌من ئه‌ڤیدار و مه‌ست
به‌م واته‌یه‌ پێکه‌نیم و گۆستی خۆم گه‌ست
جێی چه‌ند که‌ری کوڵکنه‌ ئه‌گه‌ر وابێ به‌هه‌شت
یان چۆل و بیابان و کپه‌ وه‌ک له‌پی ده‌ست

بیرت دێ عه‌بای پێوه‌ بوو جێ باری لمت؟
ئه‌و بیری له‌ ده‌ریای پڕ و پوچا نوقومت!
ڕیشت له‌ دواوه‌ هاته‌ ده‌ر بوو به‌ کلک
نینۆکی ده‌س و پێت خڕ و پڕ بوونه‌ سمت

گێژی له‌ خه‌یاڵات و گله‌ی به‌ختی ڕه‌شت
ڕابوێره‌ هه‌تا به‌ جارێ نه‌بڕاوه‌ به‌شت
ده‌س بگره‌ به‌ به‌ندی سه‌ر و پرچی جوانێک
تا هه‌ڵنه‌وشێنراوه‌ هه‌موو به‌ندی له‌شت


له‌و کۆشک و سه‌رایه‌ دا که‌ جه‌م جامی گرت
ڕێوی تره‌کیوه‌، مامز ئارامی گرت
بارام که‌ هه‌موو ژیانی خۆی گۆری ده‌گرت
دیتت به‌ چ جۆرێ گۆڕێ بارامی گرت؟!

ڕێم که‌وته‌ گوڵستانه‌وه‌ ڵای بولبولی مه‌ست
به‌ چریکه‌یێ پێی گوتم گه‌لێ ڕاز و مه‌به‌ست:
تا گوڵ نه‌وریوه‌ تا له‌شت نه‌بوه‌ به‌ گڵ
وه‌ک گوڵ به‌ ده‌مێ، ده‌م به‌ بزه‌ و پیاڵه‌ به‌ ده‌ست

مه‌یگێڕ ده‌وه‌ره‌ به‌خێری چاوی کاڵت
دڵ تینووه‌ جه‌رگم ڕه‌شه‌ چه‌شنی خاڵت
وا تۆبه‌ به‌سه‌ر یه‌کا شکا وه‌ک پرچت
بۆم تێکه‌ مه‌یه‌ک له‌ ڕه‌نگی کوڵمی ئاڵت

ئه‌ی شووشه‌ بنازم به‌ دڵی خاوێنت
تاوم بده‌رێ به‌ ئاوی خه‌م تاوێنت
ده‌ستم به‌ر ئه‌ده‌م له‌ ئاره‌زووی دوور و درێژ
مه‌یگێڕ له‌وه‌لا ده‌ستی من و داوێنت

هاتوومه‌ جیهان چم به‌ چ کرد؟ تێ گه‌ی: هیچ
هه‌ر بنج و بناوانی جیهان ده‌رخه‌ی: هیچ!
ڕووناکیده‌رم، شه‌مم، که‌ فووم لێ که‌ی:هیچ
نه‌ینۆکی ده‌سی جه‌مم، له‌ به‌ردم دی: هیچ!

ئه‌و خوایه‌ که‌ گه‌ردوون و زه‌وی به‌رپا کرد
ئه‌و ڕۆژه‌ مه‌کۆی ده‌رد و خه‌می په‌یدا کرد
وه‌ک ڕژد و چنۆک هه‌رچی به‌ نرخ و جوانه‌
هێنای به‌ په‌له‌ و گورجێ ده‌خاکی ڕاکرد

ڕۆژگارێ مرۆ تیا ژیابوو، ڕابرد
ئاوێ بوو به‌ جۆ دا چووه‌، با بوو، ڕابرد
هه‌رگیز مه‌ڵێ وابوو، واچوو، خۆش نایه‌ته‌وه‌
گه‌ر تاڵ و زه‌بوون ژیاوی، چا بوو ڕابرد

باش ڕێگه‌ ده‌چووم یا خۆ گلابم ، ڕابرد
گه‌ر دووره‌په‌رێز بووم و ته‌با بووم،ڕابرد
ترسم هه‌یه‌ بۆم بێته‌ ژمار ڕۆژی ژمار
ئه‌و ژینه‌ که‌ بێ یار و شه‌رابم ڕابرد

له‌ش ناسک و لاوچاکی وه‌ها هه‌ن کچ و کوڕ
گوڵ دڕکه‌ به‌رانبه‌ری بکه‌ی، بێکه‌سه‌ دوڕ
گه‌ردوون که‌ به‌ دانسته‌ ده‌یانکا وه‌ک شێت
تێکیان هه‌ڵ ده‌شێلێت و ده‌یان کاته‌وه‌ قوڕ

ئه‌م گۆزه‌ وه‌کوو من بووه‌، دڵدار و هه‌ژار
جارێکی دڵی خۆش بووه‌، سه‌دجار خه‌مبار
ئه‌و هه‌نگڵ و ده‌سگره‌ی له‌ ملیا دیوته‌
ده‌ستێ بووه‌ زۆر خراوه‌ته‌ سه‌ر ملی یار

په‌ندێکی مناڵه‌که‌ت بده‌ مامه‌ی پیر
با بازی به‌ خاک و گڵ نه‌کا، ژیری به‌بیر!
بێژنگی له‌ ده‌س ده‌رێنه‌! به‌س دای بێژێ
که‌لله‌ی سه‌ری پاتشا و میر و وه‌زیر

سه‌رخۆش به‌ به‌ مه‌ی، له‌ سه‌ر ده‌راوێژه‌ که‌سه‌ر
ئه‌م کورته‌ ژیانه‌ ڕێی خه‌مانی مه‌خه‌ به‌ر
به‌س گێژ و نه‌زان و هێڕ به‌، خۆ تۆ زێڕ نی
ژێر خاک بکرێی، دووباره‌ بت هێننه‌وه‌ ده‌ر

دریژه ی ئه م با به ته له سه ر رای ئیوه به ریزانه گه ر داوکاری بکه ن من له سه ر چاوومی داده نیم و بلاوی ده که مه وه.

 


,10:03 , 2006/5/22 ,
کۆمینته‌کان ( 1 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

هه‌موو ساڵێك میلله‌تی كورد له 21ی مانگی شوباتدا یادی كۆچی دوایی هه‌ژاری موكریانی شاعیری نه‌ته‌وه‌ی و زانا و مێژوونووس ده‌كاته‌وه كه له ساڵی 1991دا له ته‌مه‌نی هه‌فتاساڵیدا كۆچی ماڵئاوایی كردووه.

هه‌ژار ناوی عه‌بدولڕه‌حمانی شه‌رفكه‌ندییه‌ و له ساڵی 1921دا له دایك بووه له شاری مه‌هاباد خوێندوویه‌تی و بووه‌ته ڕووناكبیرێكی هوشیار و به‌‌شداری له دامه‌زراندنی كۆماری دیموكراتی مه‌هاباد به سه‌رۆكایه‌تی پێشه‌وا قازی محه‌مه‌د له 22-1-1946 كردووه و كه ئه‌و كۆماره ساوایه‌ش دوای یازده‌ مانگ ڕووخێنراوه، هه‌ژار ڕووی كردۆته كوردستانی باشوور و دواییش له شاری به‌غدا نیشته‌جێ بووه و بۆ پایزی 1947 بۆ چاره‌سه‌ر كردنی نه‌خۆشی كه تووشی سیل بوو، ده‌چێته لوبنان و دوای چاكبوونه‌وه‌ی ماوه‌یه‌ك له سوریا ده‌مێنێته‌وه دوای هه‌ڵگیرسانی شۆڕشی ئه‌یلوول له ساڵی 1961دا، مامۆستا هه‌ژار ده‌چێته پاڵ شۆڕشه‌كه‌ به سه‌ر كردایه‌تی بارزانی.

كاتێكیش كه ڕێككه‌وتتنامه‌ی 11ی ئاداری 1970 له نێوانی سه‌ركردایه‌تی شۆڕشی كورد و میری ئێراق مۆركرا، ناردرا به‌غدا بۆ ڕێكخستنی كاروباری یه‌كێتی نووسه‌رانی كورد كه تازه له 10-2-1970دا دامه‌زرا بوو، له كۆنگره‌یه‌كه‌ی ئه‌و یه‌كێتییه به سه‌رۆكی ده‌سته‌ی به‌ڕێوبه‌ر هه‌ڵبژێردرا و له هه‌مان كاتیشدا كرا به ئه‌ندام له كۆڕی زانیاری كورد و توانی له ساڵی 1972دا په‌رتووكی شه‌رفنامه‌ی شه‌رفخانی بتلیسی له فارسییه‌وه  بكاته كوردی و له چاپخانه‌ی كۆڕی زانیاری كورد چاپی بكات.

جگه له‌م په‌رتووكه به‌نرخه‌شی ئه‌م به‌رهه‌مانه‌شی چاپكردووه:

1- دیوانی هه‌ژار بۆ كوردستان- 1965        دیتنی بو کوردستان
2- به‌یتی سه‌ره مه‌ڕ - له ساڵی 1957 له شام چاپی كردووه.
3- هۆزی له بیركراوی گاوان - له عه‌ره‌بییه‌وه كردوویه‌تیه كوردی و له نووسینی دوكتۆر مسته‌فا جه‌واده.
4- دیوانی شێخ ئه‌حمه‌دی جزیری، ده‌ق و مانا لێكدانه‌وه.
5- فه‌ره‌نگی هه‌مبانه بۆرینه (كوردی - كوردی - فارسی) له ساڵی 1995 چاپكراوه.
6- په‌رتووكی چێشتی مجێوه‌ر - ئه‌مه‌یه یادداشته‌كانی خۆیه‌تی.
7- وه‌رگێڕانی قورئانی پیرۆز بۆ سه‌ر زمانی كوردی.

۸-شرفنامه

- چوارخشته‌کییه‌کانی حه‌کیم عومه‌ری خه‌ییام


,22:04 , 2006/5/21 ,
کۆمینته‌کان ( 2 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

شه و راشکا

شه و راشکا ئه ژنوم شل بوو

مانگ به تاقی ئاسمانه وه هه ل پروکا

ده رگه که تم لی بکه وه.....


,21:51 , 2006/5/21 ,
کۆمینته‌کان ( 0 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

تووانه وه

نازانم ژانم چلون ده ر ببرم کاتی ده بینم هه زاران مندالی بی تاوان

له جیات کایه وو رمازووکانی منالانه به دم ده ردو ئیشه وه ده تاوینه چی بلیم

چی بلیم کاتی وها وینیکی دل ته زینی عومر هه لوه رین ده بینم

به خودا منیش حه ز ناکه م وها وینیک بخه مه به رچاوان به لام تا که ی ؟

ئه م وینه ی که دیبینن وینه ی مندالیکه که له بومبارانی کیمیای سه رده شه ت گیراوه


,21:45 , 2006/5/21 ,
کۆمینته‌کان ( 0 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

به شی یه که می زین ومه م (وه رگیران له کرمانجیه و بوسورانی ماموستا هه ژار)

پێشه‌کی                                   

                      

                        
مه‌یگێڕ وه‌ره‌ تۆ خودا ده‌سا ده‌ی
بۆم تێکه‌ ده‌ جامی جه‌م قومێ مه‌ی

تا پیاڵه‌ له‌من جیهان نوما بێ
دڵخوازی مه‌* گشتی ئاشکرا بێ
* مه‌ : ئێمه‌ ، هی ئێمه‌ .

ڕوون بێته‌وه‌ بۆم شتی نهێنی
پرسێکی گرانه‌ بۆم هه‌ڵێنی

ڕێوشوێنی وه‌هایه‌ چه‌رخی گه‌ردوون
نه‌ویایه‌تییه‌* له‌ پاش به‌رز بوون
* نه‌وی : نزم ــ نه‌ویایه‌تییه‌ : نزم بوون ، به‌ که‌مایه‌سی داکه‌وتن.

به‌دبه‌ختی سه‌ری له‌ ئێمه‌ داوه‌
تۆزکاڵێ که‌مایه‌سی نه‌ماوه‌

ئاخۆ ده‌بێ ڕوو بکاته‌ که‌م بوون
یا خۆ هه‌ر ئه‌بێ به‌ مانی گه‌دوون

تۆ بڵێی که‌ هه‌ڵێ چ زوو چ دێرێک
بۆ ئێمه‌ له‌ عاسمان ستێرێک ؟

به‌ختی مه‌ له‌ خه‌و هه‌ڵستێ جارێک
جارێک بکه‌وێته‌ کار و بارێک

لێن* هه‌ڵبکه‌وێ جیهانپه‌نایه‌ک
په‌یدا ببێ بۆ مه‌ پادشایه‌ک
* لێن : له‌ زاراوه‌یی مه‌نگوڕایه‌تیدا به‌ واتای «لێمان، له‌ ئێمه‌ » ده‌کار ده‌کرێت.

بۆ نووکی بنووس په‌یابێ مایه‌
شیری هونه‌ری مه‌ بێته‌ کایه‌

ئه‌م به‌خته‌ ڕه‌شه‌ی له‌سه‌ر مه‌ ڕاکا
کوردیش له‌ جیهان بره‌و* په‌یا کا
* بره‌و : ڕمێن ، ڕه‌واج ، بازاڕ .

بۆ مه‌ش که‌ ببایه‌ سه‌ربڵندێک
زۆرزان و به‌بیر و مه‌رد و ڕه‌ندێک

نه‌خشێ* له‌ دراوی مه‌ش درابوو
بێ نرخ و چرووک و باو نه‌مابوو
*نه‌خشی سه‌ر دراو : نه‌خشێک که‌ سه‌ر پاره‌ و دراو چاپ ده‌کرێت .

بێ سۆیه‌ که‌ زێر و زێوی ساکار
نرخی نییه‌ چه‌شنی هی نیشاندار

بۆمه‌ش که‌ هه‌بایه‌ پادشایێ
خوا تانجێکی پێ ببه‌خشیایێ

,21:39 , 2006/5/21 ,
کۆمینته‌کان ( 1 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

[کورته‌یه‌ک له‌ بیۆگرافیی هێمن]

 

هێمن ناوی محه‌ممه‌دئه‌مین، کوڕی سه‌ید حه‌سه‌نی شێخه‌لیسلامی موکرییه، دایکی ناوی زه‌ینه‌ب، کچی شێخی بورهانه‌. هێمن له شه‌وی 4 له‌سه‌ر 5ی مانگی مه‌یی ساڵی 1921 له‌ گوندی لاچین‌ی نزیک شاری مه‌هاباد له‌دایکبووه‌. هه‌ر به‌ منداڵی ده‌خرێته‌ به‌ر خوێندن و چه‌ند ساڵ له‌ قوتابخانه‌ی سه‌عاده‌ت له‌ شاری مه‌هاباد ده‌خوێنێت. ئینجا باوکی له‌ قوتابخانه‌ ده‌ریده‌هێنێت و ده‌ینێرێت بۆ خانه‌قای شێخی بورهان به‌مه‌به‌ستی ئه‌وه که‌ له‌ دواڕۆژدا ببێته‌ مه‌لا و جێی مه‌لا جامی، باپیره‌ گه‌وره‌ی، بگرێته‌وه. چوار ساڵ له‌ خانه‌قا ده‌خوێنێت، له‌وێ چاووگوێی ده‌کرێته‌وه‌. له‌گه‌ڵ زۆر که‌س ده‌بێته‌ دۆست و ئاشنا و گه‌لێک که‌سی ڕوناکبیر و تێکۆشه‌ر و شاعیر ده‌ناسێت و به‌ دیداریان شاد ده‌بێت. پاشان باوکی ده‌ینێرێت بۆ گوندی کولیجه‌ و له‌وێ لای مامۆستا مه‌لا ئه‌حمه‌دی فه‌وزی درێژه‌ به خوێندن ده‌دات. ساڵ و نیوێکیش لای فه‌وزی ده‌خوێنێت و له‌وه‌وه‌ شاره‌زایی له‌ زمان و ئه‌ده‌بی کوردیدا په‌یدا ده‌کات و هه‌ستی شاعیریی چه‌که‌ره‌ ده‌کات. فه‌وزی خۆشه‌ویستیی نیشتمان و نه‌ته‌وه‌ له‌ ناخیدا ده‌چێنێت.

ساڵی 1938 که‌ ته‌مه‌نی ده‌گاته 17 ساڵی ده‌ست له‌ خوێندن هه‌ڵده‌گرێت و ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ گوندی شیلاناوێ. به‌ ڕۆژ له‌گه‌ڵ باوکیدا به‌ کشتوکاڵ و شه‌وانیش خۆ به‌ خوێندنه‌وه‌ی کتێب و گۆڤار و ڕۆژنامه‌ی فارسییه‌وه‌ خه‌ریک ده‌کات. ورده‌ورده‌ هاتوچۆی مه‌هاباد ده‌کات و له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵه‌ لاوێکی هوشیار و ئازادیخواز ده‌بێته‌ هاوڕێ. ئه‌و لاوانه‌ کتێب و گۆڤار و ڕۆژنامه‌ی کوردییان گیرده‌که‌وێت و بۆ خوێندنه‌وه‌ ده‌یانده‌ن به‌ هێمنیش. ساڵی 1941 له‌پاڵ کشتوکاڵ و ئاژه‌ڵدارییدا ده‌ست به‌ شیعرنووسین ده‌کات و هێدی هێدی شیعره‌کانی له‌ ده‌فته‌رێکدا ده‌نووسێته‌وه‌. به‌ڵام باوکی پێی خۆش نابێت که‌ کوڕه‌که‌ی به‌ شیعر نووسینه‌وه‌ خه‌ریک ببێت و ببێته‌ شاعیر، بۆیه‌ کاتێک ده‌فته‌ری شیعره‌کانی هێمنی ده‌که‌وێته‌ ده‌ست، ده‌موده‌ست ده‌یسوتێنێت و لێی زویر ده‌بێت و سه‌رزه‌نشتی ده‌کات.

ڕۆژی پێنج شه‌ممه، 1941.08.24، له‌ کێڵگه‌که‌ی خۆیان ده‌بێت له‌پڕێکدا دوو فڕۆکه‌ په‌یدا ده‌بن و به‌یاننامه‌ فڕێده‌ده‌نه‌ خوارێ. کاتێک هێمن دانه‌یه‌کی له‌و به‌یاننامه‌یه‌ ده‌ستده‌که‌وێت و ده‌یخوێنێته‌وه‌، ده‌بینێت به‌ زمانی کوردی نووسراوه‌. ئیدی له‌خۆشییاندا شاگه‌شکه‌ ده‌بێت. له‌ ناوه‌رۆکی به‌یاننامه‌که‌وه‌ ئه‌وه‌ی بۆ ڕوونده‌بێته‌وه‌ که‌ فڕۆکه‌کان هی ده‌وڵه‌تی سۆڤییه‌ت بوون و مه‌به‌ستیشیان له‌ بڵاوکردنه‌وه‌ی ئه‌و به‌یاننامه‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ به‌ خه‌ڵکی کوردستان ڕایبگه‌یه‌نن له‌شکری سوور هاتوه‌ته‌ خاکی ئێرانه‌وه‌ و وا به‌ره‌و ناوچه‌کانی کوردستان به‌ڕێوه‌یه‌ و با خه‌ڵکی کوردستان به‌ هێزی داگیرکه‌ریان نه‌زانن و وه‌ک هێزێکی ڕزگارکه‌ر پێشوازییان لێبکه‌ن. ئیدی یه‌کێتی سۆڤێت ناوچه‌کانی سه‌روی ئێران و ده‌وڵه‌تی به‌ریتانیایش ناوچه‌کانی خوارو و ناوه‌ڕاستی ئێران ده‌خه‌نه‌ ژێر کۆنترۆڵی خۆیانه‌وه‌. به‌وه‌یش له‌شکری ده‌وڵه‌تی ئێران له‌ به‌شی سه‌روی کوردستان ده‌رده‌په‌ڕێنرێت و پاش ساڵه‌ها سه‌رکوت و کوشتنی بێ ڕه‌حمانه‌، خه‌ڵکی ئه‌و ناوچانه‌ به‌ ئازادی له‌ وڵات و شوێنی خۆیاندا ده‌ژین.

ڕۆژی یه‌کشه‌ممه، 1942.08.16 ده‌‌سته‌‌یه‌‌ك له‌ كه‌‌سه‌ ڕوناكبیر و چالاكه‌‌كانی شاری مه‌هاباد كۆمه‌‌ڵه‌‌ی ژ. ک. (كۆمه‌‌ڵه‌‌ی ژیانه‌‌وه‌‌ی كوردستان) داده‌‌مه‌‌زرێنن و حوسێن فروهه‌‌ر به‌ سه‌‌رۆكی كۆمه‌‌ڵه‌ هه‌‌ڵده‌‌بژێرن. له‌و ڕۆژانه‌دا هێمن له‌ ته‌ورێز ده‌بێت. کاتێک بۆ مه‌هاباد ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، له‌ ڕێگای عه‌بدولڕه‌حمان زه‌بیحی‌یه‌وه و له‌ ماڵی حوسێن فروهه‌ر پێوه‌ندیی به‌ کۆمه‌ڵه‌ی ژ. ک. ـه‌وه‌ ده‌گرێت و ناوی نهێنیی "هێمن" بۆخۆی هه‌ڵده‌بژێرێت و ژماره‌ی ئه‌ندامێتیشی 55 ده‌بێت.


له‌ كۆبوونه‌وه‌ی ئاپریلی 1943دا كه‌ له‌ بناری چیای خواپه‌رست سازده‌درێت، كۆمه‌ڵه‌ی ژ. ک. بڕیارده‌دات كه‌ ئۆرگانی خۆی به‌ ناوی نیشتمان ده‌ربكات. هێمن وه‌ک ئه‌ندامێکی به‌دیسیپلین و وه‌ک شاعیرێکی نیشتمانپه‌روه‌ر له‌ دووه‌م ژماره‌ی گۆڤاری نیشتمان‌ـه‌وه‌ هه‌تاکو دواژماره‌ی به‌ شیعر و وتار به‌شدارییده‌کات. کاتێکیش له‌سه‌ر بنه‌ماکانی کۆمه‌ڵه‌ی ژ. ک. حیزبی دیموكراتی كوردستان داده‌‌مه‌زرێنرێت، هێمن له‌ ڕیزه‌کانی ئه‌و حیزبه‌دا تێکۆشانی خۆی درێژه‌پێده‌دات. دواتریش له‌ گۆڤار و ڕۆژنامه‌کانی کۆماری کوردستاندا وتار و شیعر ده‌نووسێت و ئه‌رکه‌ حیزبییه‌کانی خۆیشی ئه‌نجام ده‌دات. هه‌روه‌ها له‌ بۆنه‌ و کۆبوونه‌وه‌کاندا به‌رده‌وام‌ شیعر ده‌خوێنێته‌وه‌ و جۆش و خرۆش ده‌خاته‌ ئه‌و بۆنانه‌وه‌.

له 1946.11.16دا هێمن له‌گه‌ڵ کچی خاڵی خۆی به ناوی ئایشه زه‌ماوه‌ند ده‌کات و خێزان پێکدێنێت. به‌رهه‌می ئه‌و هاوسه‌رییه‌ کوڕێک ده‌بێت که‌ ناوی ده‌نێن سه‌لاح. مانگێک دوای زه‌ماوه‌ندی هێمن، کۆماری کوردستان ده‌ڕوخێت. به‌وه‌یش نائومێدی باڵ به‌سه‌ر خه‌ڵکی کوردستان به‌گشتی و خه‌ڵکی ژێرسایه‌ی کۆمار به‌تایبه‌تی ده‌کێشێت. ڕۆژی 1946.12.17 سوپای داگیرکه‌ری ئێران ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ شاری مه‌هاباد و شار و گونده‌ ئازادکراوه‌کانی دیکه‌. سوپای داگیرکه‌ری ئێران وه‌ک پیشه‌ی هه‌میشه‌یی خۆی ده‌ست به‌ گرتن و ڕاونانی تێکۆشه‌ران و ڕوناکبیران ده‌کاته‌وه‌. هێمن له‌و ده‌مه‌دا خۆ ده‌گه‌یه‌نێته‌ لای خاڵی، شێخ محه‌ممه‌دی کوڕی شێخی بورهان، و له‌ خانه‌قای شێخی بورهان ده‌مێنێته‌وه‌. به‌و جۆره‌ له‌ گرتن و زیندان ڕزگاری ده‌بێت. له‌ خانه‌قا تووشی نه‌خۆشی که‌وتوویی ده‌بێت و دوو مانگ له جێدا ده‌که‌وێت. دوایی تاڕاده‌یه‌ک باش ده‌بێت و ده‌چێته‌وه‌ گونده‌که‌ی خۆیان و له‌نێو خێزان و که‌سوکاریدا ماوه‌یه‌ک ده‌گوزه‌رێنێت.

ڕۆژی 1947.03.31 له کاتێکدا که‌ هێمن له‌ ماڵی خۆی خه‌ریکی کتێب خوێندنه‌وه‌ ده‌بێت، هه‌واڵ له‌ گونده‌که‌یاندا بڵاوده‌بێته‌وه‌ که‌ قازی محه‌ممه‌د و سه‌دری برای و محه‌ممه‌د حوسێنی ئامۆزای، له‌ مه‌هاباد له‌سێداره‌ دراون. ئه‌و ڕووداوه‌ دڵته‌زێنه‌ کار له ناخی هێمن ده‌کات و ناسۆرێکی گه‌وره‌ له‌ دڵیدا دروست ده‌کات. سێ ڕۆژ دواتر له1947.04.03دا هێمن له‌گه‌ڵ که‌سێکی هه‌ژار و تێکۆشه‌ری هاوڕێیدا به‌ره‌و شارۆچکه‌ی قه‌ڵادزێ به‌ڕێده‌که‌ون. کاتێک هێمن ده‌گاته‌ نێو قه‌ڵادزێ، ده‌موده‌ست پۆلیس ده‌یگرێت. دوو که‌س به‌بێ ئه‌وه‌ی هێمن بناسن بۆی تێده‌که‌ون و له‌چنگی پۆلیس ڕزگاریده‌که‌ن. یه‌کێک له‌و دوو که‌سانه‌ مه‌لایه‌ک ده‌بێت، هێمن ده‌باته‌ لای خۆی و ماوه‌یه‌ک وانه‌ی پێده‌ڵێته‌وه‌ و لای خۆی ده‌یپارێزێت. دوای ماوه‌یه‌ک بارودۆخی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان تاڕاده‌یه‌ک ئارام ده‌بێته‌وه‌. ئیدی هێمن بۆناو که‌سوکاری خۆی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ و ده‌ست به‌ کشتوکاڵ و ‌ئاژه‌ڵداریی ده‌کاته‌وه‌.

له‌و ده‌مه‌دا حیزبی توده‌ی ئێران به‌ ئاشکرا خه‌بات ده‌کات و گۆڤار و ڕۆژنامه‌ی جۆراوجۆر بڵاوده‌کاته‌وه‌. هێمن له‌پاڵ ئیشوکاری ڕۆژانه‌یدا به‌ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و چه‌شنه‌ بڵاوکراوانه‌وه‌ خۆی سه‌رگه‌رم ده‌کات. هاوکات ده‌سته‌ لاوێک به‌ هاوکاری و ڕێنوێنیی حیزبی توده‌ی ئێران، ورده‌ورده‌ حیزبی دێموکراتی کوردستان زیندوده‌که‌نه‌وه‌. هێمن‌یش ئه‌وه‌نده‌ی ده‌رفه‌تی ده‌بێت هاوکار و هاوبیری ئه‌و لاوانه‌ ده‌بێت و پشتیوانیی خۆی بۆیان دوپات ده‌کاته‌وه‌.


ڕۆژی 1949.02.04 حه‌مه‌ڕه‌زا شا به‌شداریی له‌ یادی دامه‌زراندنی دانشگای حقوق له‌ تاران ده‌کات. له ناوه‌ختێکدا لاوێک به ناوی ناسر فه‌خرارایی شا ده‌داته‌ به‌ر گولـله‌ و برینداری ده‌کات. هاوکات پاسه‌وانه‌کانی شا ده‌ستڕێژ له‌و لاوه‌ ده‌که‌ن و به سه‌ختیی برینداری ده‌که‌ن و پاش چه‌ند سه‌عات ده‌مرێت. هه‌ر ئه‌و ڕۆژه‌ به‌ ئاشکرا حیزبی توده‌ی ئێران تاوانبار ده‌کرێت و شاڵاوی گرتن و ڕاونانی ڕابه‌ران و ئه‌ندامانی ئه‌و حیزبه‌ له سه‌رتاسه‌ری ئێراندا ده‌ستپێده‌کات. گرتن و زیندانیکردنی ڕووناکبیران و تێکۆشه‌ران کوردستانیش ده‌گرێته‌وه‌. گه‌لێک که‌س ده‌گیرێن و هه‌ندێکیش دیسان ئاواره‌ ده‌بنه‌وه‌. هێمن وه‌ک سه‌دان مرۆڤی ئازادیخوازی کورد ماوه‌یه‌ک خۆی ده‌شارێته‌وه‌. له‌و سه‌روه‌خته‌دا له‌ ئێراندا گرانی داده‌که‌وێت و ژیانی هه‌زاره‌ها خێزان ده‌که‌وێته‌ به‌ر هه‌ڕه‌شه‌ی له‌برسامردن. هێمن به چاوی خۆی زۆر دیمه‌نی تراژیدی و دڵته‌زێنی ئه‌و ڕۆژانه ده‌بینێت و ناسۆرێکی گه‌وره‌ له‌ دڵیدا دروستده‌کات. خۆی و که‌سوکاره‌که‌ی ئه‌وه‌نده‌ی له‌ توانایاندا ده‌بێت به‌پیر ئه‌و خه‌ڵکه‌ برسییانه‌وه‌ ده‌چن که‌ ڕوو له‌ گونده‌که‌یان ده‌که‌ن؛ فریایان ده‌که‌ون و تێریان ده‌که‌ن.

ساڵی 1951 بزوتنه‌وه‌ی خۆماڵیکردنی نه‌وتی ئێران به‌ ڕابه‌ریی دوکتۆر موسه‌دیق په‌ره‌ده‌ستێنێت و په‌ل بۆ گشت شار و شارۆچکه‌یه‌کی ئێران ده‌هاوێت. له 1952.07.22دا دوکتۆر موسه‌دی‌ق ده‌بێته‌ سه‌رۆکوه‌زیرانی ئێران و خه‌ڵک پشتیوانیی خۆیان له‌ حکومه‌ته‌که‌ی ده‌رده‌بڕن. به‌وه‌یش جێ به‌ شا و داروده‌سته‌که‌ی له‌ق ده‌بێت. ورده‌ورده‌ هه‌لومه‌رجێکی تاڕاده‌یه‌ک ئازاد و دیموکرات له‌ ئێراندا جێگیر ده‌بێت. له‌ کوردستانیش هێدی هێدی چالاکیی سیاسی و ڕۆشنبیریی ده‌ستپێده‌کاته‌وه‌ و لاوان و ڕووناکبیرانی کورد به‌ نهێنی و نیمچه‌ ئاشکرا ده‌که‌ونه‌ کارکردن. هێمن هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕووناکبیر و تێکۆشه‌رانه‌ هاوده‌م و هاوبیر ده‌بێت. به‌ڵام ئه‌و له‌وه‌دا له‌گه‌ڵیان ناکۆک ده‌بێت که‌ ئه‌وان بیر له‌وه‌ ناکه‌نه‌وه‌ که‌ به‌ زمانی کوردی گۆڤار و ڕۆژنامه‌ و بڵاوکراوه‌ ده‌ربکه‌ن و له‌و هه‌لومه‌رجه‌دا به‌ کارێکی گرنگی نازانن. هێمن ڕێنوێنییان ده‌کات و هانیانده‌دات هه‌رچی زووه‌ گۆڤار و ڕۆژنامه‌ به‌ زمانی کوردی ده‌ربکه‌ن و له‌نێو خه‌ڵکی کوردستاندا بڵاویانبکه‌نه‌وه‌. سه‌ره‌نجام ده‌سته‌یه‌ک له‌و لاوه‌ تێکۆشه‌رانه‌ بۆچوونه‌که‌ی هێمن ده‌سه‌لمێنن و بڕیاده‌ده‌ن که‌ ده‌ست به‌ ده‌رکردنه‌وه‌ی ڕۆژنامه‌ی کوردستان بکه‌ن. به‌ڵام به‌ر له‌وه‌ی که‌ ئه‌وان یه‌که‌م هه‌نگاو بنێن، ڕۆژی 1953.08.19 کۆمه‌ڵێک ئه‌فسه‌ری به‌کرێگیراو به پاڵپشتیی ئه‌مه‌ریکا و به‌ریتانیا کوده‌تایه‌ک له‌ دژی حکومه‌تی دوکتۆر موسه‌دیق به‌رپا ده‌که‌ن و جارێکی دیکه‌ حه‌مه‌ڕه‌زا شا بۆسه‌ر حوکم ده‌گێڕنه‌وه‌. به‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی حکومه‌تی شا، گرتن و ڕاونانی ئازادیخوازان ده‌ستپێده‌کاته‌وه‌. هێمن وه‌ک سه‌دان لاوی تێکۆشه‌ری کورد جارێکی دیکه‌ خۆی ده‌شارێته‌وه‌. پاشان هه‌ر چۆنێک بێت ده‌چێته‌وه‌ نێو ماڵومنداڵی خۆی. به‌ڵام هه‌میشه‌ له‌ژێر چاوی پۆلیسدا ده‌بێت و گه‌لێک جار ئه‌مسه‌ر و ئه‌وسه‌ری پێده‌که‌ن. هه‌ر له‌و ساڵانه‌دا دوچاری نائومێدی و ڕه‌شبینیی ده‌بێت و ماوه‌ی چه‌ند ساڵ پێوه‌ی ده‌تلێته‌وه‌. ئه‌وه‌ش وای لێده‌کات که‌ هێز و توانای ده‌ربڕین و شیعرنووسینی نه‌مێنێت و ژیانێکی گۆشه‌گیرانه‌ بۆخۆی هه‌ڵبژێرێت.

ساڵانی 1967-1968 بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازیی کورد له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان پێده‌نێته‌ قۆناغێکی نوێ و ده‌سته‌یه‌ک لاوی شۆڕشگێڕ خه‌باتی سیاسی و چه‌کداریی پێکه‌وه‌ گرێده‌ده‌ن و له‌به‌رامبه‌ر له‌شکری داگیرکه‌ری ده‌وڵه‌تی شادا ده‌ست به‌ شه‌ڕی پارتیزانی ده‌که‌ن. له‌ هه‌ندێک له‌و شه‌ڕ و پێکدادانانه‌دا چه‌ند لاوێکی ئازا و ڕووناکبیر شه‌هید ده‌بن و ته‌رمه‌کانیان ده‌که‌ونه‌ ده‌ست ژاندارمه‌کانی ڕێژیمی شا و زۆر دڕندانه‌ به‌سه‌ر جاده‌ و شه‌قامه‌کاندا ڕایانده‌کێشن و بێحورمه‌تییان پێده‌که‌ن. ئه‌م چه‌شنه‌ دیمه‌نه‌ جه‌رگبڕانه‌ له‌ چه‌ند ناوچه‌ و شوێنی کوردستان دوباره‌ ده‌بنه‌وه‌ و له‌ سه‌رتاسه‌ری کوردستاندا ڕق و بێزاریی خه‌ڵک ده‌گاته‌ ئه‌وپه‌ڕی.

هێمن وه‌ک هه‌ر مرۆڤێکی ئازادیخوازی کورد به‌و هه‌واڵانه‌ خه‌م و په‌ژاره‌ دایده‌گرێت. هاوکات کۆمه‌ڵێک لاوی هۆشیار خۆ له‌ هێمن و گه‌لێک ڕووناکبیری دیکه‌ نزیک ده‌که‌نه‌وه‌ و هێز و تین به به‌ریاندا ده‌که‌نه‌وه‌ و به‌ره‌و تێکۆشان هانیانده‌ده‌نه‌وه‌. هێمن زوو دێته‌وه‌ سه‌ر خۆ و له‌ جاران شێلگیرتر ده‌ستبه‌ تێکۆشان ده‌کاته‌وه‌. سه‌رنجام ماڵومنداڵی خۆی جێده‌هێڵێت و ڕوو له‌ چیاکانی کوردستان ده‌کات. ماوه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ هه‌ژار پێکه‌وه‌ ده‌ژین. پاشان بڕیارده‌دات که‌ له‌نێو ڕیزه‌کانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران‌دا درێژه‌ به‌ تێکۆشانی خۆی بداته‌وه‌. کادیر و ئه‌ندامانی ئه‌و حیزبه‌ به‌ سنگفراوانییه‌وه‌ پێشوازیی لێده‌که‌ن.

له‌ مانگی جونیی 1969دا کۆنفرانسی دووه‌می حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران له‌ گوندێکی نزیک قه‌ڵادزێ ده‌به‌سترێت. هێمن یه‌کێک له‌ به‌شدارانی ئه‌و کۆنفرانسه‌ ده‌بێت و له‌گه‌ڵ چه‌ند که‌سی تێکۆشه‌ری دیکه‌دا تێده‌کۆشێت بۆ وه‌لانانی کێشه‌ شه‌خسی و لاوه‌کییه‌کان و وه‌گه‌ڕخستنه‌وه‌ی حیزبه‌که‌. هه‌ر له‌وێیشدا به‌ ئه‌ندامی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی هه‌ڵده‌بژێردرێت. پاش چه‌ند مانگ له‌ کارکردن و چالاکی، ده‌ستبه ده‌رکردنه‌وه‌ی ڕۆژنامه‌ی کوردستان ده‌که‌نه‌وه‌ و له‌ ژانوییه‌ی 1970دا یه‌که‌م ژماره‌ی ده‌رده‌که‌ن. هه‌ر له‌و ده‌مانه‌دا له‌ باشووری کوردستان "یه‌کێتیی نووسه‌رانی کورد" داده‌مه‌زرێت. هێمن وه‌ک شاعیر و نووسه‌رێکی خاوه‌نهه‌ڵوێست و کوردپه‌روه‌ر به‌ ئه‌ندام وه‌رده‌گیرێت و له‌ زۆربه‌ی کۆڕ و کۆبوونه‌وه‌ و بۆنه‌کانی ئه‌و ڕێکخراوه‌دا هه‌ڵده‌سووڕێت و له‌ گۆڤار و بڵاوکراوه‌کانیشیدا شیعر و وتاری ئه‌ده‌بی بڵاوده‌کاته‌وه‌.

ڕۆژانی 24.06.1971-21 له‌ شاری کۆیه‌ کۆنفرانسی سێیه‌می حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ده‌به‌سترێت. له‌و کۆنفرانسه‌دا هێمن به‌ ئه‌ندامی کۆمیته‌ی ناوه‌ندیی و ده‌فته‌ری سیاسیی حیزبه‌که‌ هه‌ڵده‌بژێردرێت. هاوکات کۆمیسیۆنی ته‌بلیغاتی حیزب پێکده‌هێنرێت كه هێمن یه‌کێک له‌ ئه‌ندامه‌ چالاکه‌کانی ده‌بێت. ساڵی 1973 هێمن ده‌بێته ئه‌ندامی "کۆڕی زانیاریی کورد" و چه‌ند کاری به‌نرخ ئه‌نجام ده‌دات که‌ یه‌کێکیان ساغکردنه‌وه‌ی تێکسته‌کانی کتێبی "تحفه‌ مظفریه" ده‌بێت که‌ کاتی خۆی ئۆسکارمان کۆیکردبۆ‌وه‌.

ڕۆژی 1973.09.22 کۆنگره‌ی سێیه‌می حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران له‌ شاری به‌غداد ده‌به‌سترێت. سه‌ره‌تا‌ هێمن وه‌ک به‌ته‌مه‌نترین ئه‌ندامی به‌شدار له‌و کۆنگره‌یه‌دا‌ وتارێکی به‌نرخ ده‌خوێنێته‌وه‌. پاشتریش له‌ کاروباره‌کانی کۆنگره‌که‌دا چالاکانه‌ به‌شداریی ده‌کات. له‌ کۆتایی کۆنگره‌که‌یشدا به‌ ئه‌ندامی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی هه‌ڵده‌بژێردرێت.

کۆتایی ساڵی 1973 ده‌ست به‌ نووسینه‌وه‌ی بیره‌وه‌رییه‌کانی ده‌کات و به‌شێکی لێده‌خاته‌ سه‌ر کاغه‌ز. له 1974.01.24دا له‌ نووسینه‌وه‌ی بیره‌وه‌رییه‌کانی ده‌بێته‌وه‌. پاشان دوکتۆر عه‌بدولڕه‌حمان قاسملوو شیعره‌کانی ده‌خوێنێته‌وه‌ و لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی کورت و شایسته‌ ده‌رباره‌ی ناوه‌رۆکی شیعره‌کانی ده‌نووسێت. ئیدی هه‌موو ئه‌مانه‌ پێکه‌وه‌ له‌ هاوینی ساڵی 1974دا له‌ کتێبێکدا به‌ ناوی "تاریک و ڕوون" چاپده‌کرێن و ده‌خرێنه‌ به‌رده‌ستی خوێنه‌رانی کورد. کتێبی تاریک و ڕوون له‌لایه‌ن لاوان و ڕووناکبیرانه‌وه‌ ده‌قۆزرێته‌وه‌ و وه‌ک دیارییه‌کی به‌نرخ ده‌یخوێننه‌وه‌ و وتووێژی له‌سه‌ر ده‌که‌ن. هاوکات چه‌ند نووسه‌ر و شاعیر بیروڕای خۆیان ده‌رباره‌ی ده‌نووسن و مشتومڕێکی گه‌رم ده‌خوڵقێنێت.

سه‌ره‌تای ساڵی 1978 جووڵانه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ریی دژ به‌ ڕێژیمی حه‌مه‌ڕه‌زا شا له‌نێو شاره‌ گه‌وره‌کانی ئێراندا ده‌ستپێده‌کات و زۆر به‌ خێرایی سه‌رانسه‌ری ئێران ده‌گرێته‌وه‌ و مه‌رگی ئه‌و ڕێژیمه‌ دیکتاتۆرییه‌ نزیک ده‌بێته‌وه‌. هێمن وه‌ک هه‌ر تێکۆشه‌رێکی کوردی ئاواره‌، حه‌زی گه‌ڕانه‌وه‌ بۆنێو که‌سوکار و خێزانی خۆی ده‌که‌وێته‌ سه‌ری. هه‌ر له‌و ده‌مانه‌یشدا حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ده‌سته‌ ده‌سته‌ ئه‌ندامه‌کانی خۆی ڕه‌وانه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان ده‌کاته‌وه‌. ئیدی هێمنیش بڕیاری خۆی ده‌دات و له‌گه‌ڵ هاوڕێیه‌کیدا به‌ڕێده‌که‌ون.

ڕۆژی 1979.02.18 له‌ ئۆردوگای به‌سته‌سێن‌ی نزیک قه‌ڵادزێ له ماڵی دۆستێک ده‌مێننه‌وه‌. بۆ شه‌وه‌که‌ی به‌ره‌و سه‌رده‌شت ده‌که‌ونه‌ڕێ. ڕۆژی 1979.02.20 ده‌گه‌نه‌ سه‌رده‌شت و له‌گه‌ڵ پێشوازییه‌کی گه‌رمدا له ماڵی چه‌ند دۆست و ناسیاو ده‌مێنێته‌وه‌. هاوکات ته‌له‌فۆن بۆ مه‌هاباد ده‌که‌ن و هه‌واڵی گه‌ڕانه‌وه‌ی هێمن به‌ که‌سوکاری و خه‌ڵکی مه‌هاباد ڕاده‌گه‌یه‌نن. ئه‌و هه‌واڵه‌ خۆشه‌ له‌و ده‌مه‌دا زۆر به‌ خێرایی له‌نێو خه‌ڵکدا بڵاوده‌بێته‌وه‌. ده‌سته‌ ده‌سته‌ لاوان و ڕووناکبیران و خه‌ڵک خۆ سازده‌ده‌ن بۆ پێشوازیکردن له‌ هێمن. ده‌موده‌ست سه‌لاح‌ی کوڕی له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵێک خزم و دۆست به‌ره‌و سه‌رده‌شت ده‌که‌ونه‌ڕێ.

سه‌رله‌به‌یانیی ڕۆژی 1979.02.21 هێمن له‌گه‌ڵ خزم و که‌سه‌کانی و کۆمه‌ڵێک له‌ خه‌ڵکی سه‌رده‌شت به‌ره‌و مه‌هاباد به‌ڕێده‌که‌وێت. کۆمه‌ڵ کۆمه‌ڵ خه‌ڵک به‌ ئوتومبیل دێن به‌پیریه‌وه‌ و ده‌یکه‌نه‌ ڕۆژی شایی و ئاهه‌نگ. ده‌مه‌وعه‌سری ئه‌و ڕۆژه‌ کاتێک که‌ژاوه‌ی ئوتومبیله‌کان ده‌گه‌نه‌ "تاقه‌دار"ی نزیک مه‌هاباد، تێکه‌ڵ به‌ کۆڕی شیعرخوێندنه‌وه‌ و شایی و هه‌ڵپه‌ڕكێ ده‌بن و هه‌موو به چاوی پڕ له‌ فرمێسکی شادییه‌وه‌ پێشوازیی له‌ هێمن ده‌که‌ن و بۆنێو مه‌هابادی ده‌به‌نه‌وه‌.

چه‌ند ڕۆژ کۆمه‌ڵ کۆمه‌ڵ و ده‌سته‌ ده‌سته‌ خه‌ڵک له‌ شار و شارۆچکه‌ و دێهاته‌کانی کوردستانه‌وه‌ بۆ سه‌ردانی هێمن به‌ره‌و مه‌هاباد ده‌چن و به‌رده‌وام ماڵی هێمن پڕ له‌ میوان و دۆستان ده‌بێت. ئیدی له‌و ساته‌وه‌ ماڵه‌که‌ی وه‌ک بنکه‌یه‌کی ئه‌ده‌بیی لێدێت و ده‌بێته‌ جێی شیعر و باسی ئه‌ده‌بی و شوێنی به‌یه‌کگه‌یشتنی ئه‌دیبان و ڕووناکبیران.

ڕۆژی 1980.02.19 له‌ شاری مه‌هاباد چواره‌مین کۆنگره‌ی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ده‌به‌سترێت. هێمن له‌و کۆنگره‌یه‌دا به‌شداریی ده‌کات. له‌ کۆتایی کۆنگره‌که‌دا به‌ ئه‌ندامی کۆمیسیۆنی ته‌بلیغاتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران هه‌ڵده‌بژێردرێت. له‌ سه‌ره‌تای مانگی جونیی 1980دا چه‌ند ئه‌ندامێکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران به‌ هاندان و ڕێنوێنیی حیزبی توده‌ی ئێران به‌یاننامه‌یه‌ک ده‌رده‌که‌ن و جیابوونه‌وه‌ی خۆیان له‌ حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ڕاده‌گه‌یه‌نن. هێمن یه‌کێک ده‌بێت له‌و ئه‌ندامانه‌ و به‌هه‌ر هۆیه‌ک بێت پشتگیرییان ده‌کات. ئه‌م ده‌سته‌یه‌ پاشتر به‌ ناوی "تاقمی حه‌وتکه‌سی"یه‌وه‌ ناویان بڵاوده‌بێته‌‌وه‌. زۆر نابات هێمن بڕیار ده‌دات که‌ خۆ له‌ کاری حیزبایه‌تی بدزێته‌وه‌ و له‌ بواری ئه‌ده‌ب و نووسیندا خزمه‌تی نه‌ته‌وه‌که‌ی بکات.

به‌درێژایی ساڵانی 1879-1986 هێمن له‌ زۆربه‌ی کۆڕ و کۆبوونه‌وه‌ و بۆنه‌کاندا له‌ شاره‌کانی سنه‌، کرماشان، ورمێ و مه‌هاباد...دا چالاکانه‌ به‌شداریی ده‌کات و به شیعر و وتاری جوان ئه‌و بۆنانه‌ ڕازاوه‌ ده‌کات. سه‌ره‌تای ساڵی 1983 له‌گه‌ڵ چه‌ند شاعیر و نووسه‌ردا وتووێژ ده‌کات و پێیان ده‌ڵێت با به هه‌موومان هه‌وڵبده‌ین ده‌زگایه‌کی چاپه‌مه‌نی ساز بکه‌ین و گۆڤار و ڕۆژنامه‌ و کتێبی کوردیی تیا چاپبکه‌ین. هه‌ر بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ له‌گه‌ڵ چه‌ندین کاربه‌ده‌ستی حکومه‌تی ئێراندا قسه‌وباس ده‌کات و هه‌وڵده‌دات که‌ ڕه‌زامه‌ندیی ئه‌وان به‌ده‌ستبێنێت. ئه‌م وتووێژ و هه‌وڵانه‌ درێژه‌ده‌کێشێن و حکومه‌تی ئێران به‌ بیانووی جۆراوجۆر داواکه‌یان ڕه‌تده‌کاته‌وه‌. به‌ڵام هێمن و هاوکاره‌کانی کۆڵناده‌ن تا سه‌ره‌نجام به‌ ئیمکاناتێکی که‌مه‌وه‌ بنکه‌یه‌ک به ناوی "ناوه‌ندی بڵاوکردنه‌وه‌ی فه‌رهه‌نگ و ئه‌ده‌بی کوردی- ئینتیشاراتی صلاح الدینی ئه‌ییووبی" له‌ ورمێ داده‌مه‌زرێنن و گۆڤارێک به‌ ناوی سروه ده‌رده‌که‌ن. هه‌تاکو هێمن خۆی له‌ ژیاندا ده‌بێت، چوار ژماره‌ له‌و گۆڤاره‌ ده‌رده‌که‌ن. پاشتریش که‌ریمی قه‌یومی و چه‌ند نووسه‌ر و شاعیری دڵسۆز له‌سه‌ر ده‌رکردنی سروه‌ به‌رده‌وام ده‌بن. ئینجا ده‌ستبه چاپکردنی هه‌ندێک کتێب ده‌که‌ن و ورده‌ورده‌ کاره‌کانیان گه‌شه‌پێده‌ده‌ن و به‌نیاز ده‌بن زیاتریش گه‌وره‌ و فراوانی بکه‌ن. به‌ڵام له‌گه‌رمه‌ی کارکردنیاندا شه‌وی 18 له‌سه‌ر 1986.04.19 له‌ شاری ورمێ هێمن كۆچی دوایی ده‌کات. به‌ره‌به‌یانی ڕۆژی شه‌ممه 1986.04.19 ته‌رمه‌که‌ی به‌ره‌و مه‌هاباد به‌ڕێده‌کرێت. پاشنیوه‌ڕۆی هه‌مان ڕۆژ له‌ مه‌راسیمێکی پڕشکۆدا و له‌نێو ئاپۆره‌ی جه‌ماوه‌ردا له‌ گۆڕستانی بوداق سولّتان ده‌نێژرێت.
* * *
بۆ نووسینی ئه‌م کورته‌ بیۆگرافیایه‌ی هێمن سوودم له‌م کتێب و وتار و لێکۆڵینه‌وانه‌ وه‌رگرتووه‌:
1) هێمن، "له‌ کوێ وه‌ بۆ کوێ؟"، تاریک و ڕوون، له‌ بڵاوکراوه‌کانی بنکه‌ی پێشه‌وا، به‌غداد، 1974.
2) هێرش "سلێمانی چیره"، هێمن و من، سوید، 1992.
3) که‌ریمی حیسامی، یادی هێمن، له‌ بڵاوکراوه‌کانی سه‌رده‌می نوێ، سوید، 1987.
4) که‌ریمی حیسامی، له‌ بیره‌وه‌ریه‌کانم 1970-1975، به‌رگی چواره‌م، ستۆکهۆڵم، 1990. (هه‌روه‌ها سوودم له‌ به‌رگه‌کانی پاشتریش وه‌رگرتووه‌).
5) ناسری ڕه‌زازی، یادێک له‌ مامۆستا هێمن، گۆڤاری مامۆستای کورد، ژماره‌ 22، هاوینی 1994، ل. 69-76.
6) شه‌وی شین، وتووێژ ده‌گه‌ڵ خێزانی مامۆستا هێمن، ئاماده‌کردنی: مێهری پاکزاد، نووسینه‌وه‌ و پێداهاتنه‌وه‌ی: هێدی، گۆڤاری گزینگ، ژماره‌ 15، به‌هاری 1997، ل. 49-52.
7) وتووێژێکی بڵاونه‌کراوه‌ ده‌گه‌ڵ مامۆستا هێمن، پێشه‌کی: ئه‌حمه‌دی شه‌ریفی، ئاماده‌کردنی: سه‌ید سمایلی حوسێنی، گۆڤاری گزینگ، ژماره‌ 23، به‌هاری 1999، ل. 37-42


,18:53 , 2006/5/21 ,
کۆمینته‌کان ( 0 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

سنوور

ئه‌ی ئه‌و که‌سه‌ی ده‌تپه‌رستم و لێم ونی
تۆ خودا نی ، تۆ خۆشه‌ویستی منی
له‌ ئاسمان نی تا وێت ڕانه‌گا ده‌ستم
له‌ قاف نی کاڵه‌ی ئاسنت بۆ هه‌ڵبه‌ستم
تۆی له‌من ون کرد و منی له‌ تۆ دوور
ئه‌و بستۆکه‌ی دوژمن ناوی نا سنوور

ماموستا هیمن


,18:44 , 2006/5/21 ,
کۆمینته‌کان ( 0 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت

هه‌ڵه‌ی کوردبڵاگه‌ر له‌ چه‌ن ڕۆژی ڕابردوو

به‌ڕێزم، بۆ کێشه‌کانی ئه‌م دوایینه‌ی کوردبڵاگه‌ر داوای لێبردنت لێده‌خوازم. وه‌ک ده‌بینیت هه‌مۆشتێک ئاساییه‌ من برده‌وام ده‌بم بۆ چاک سازی و به‌رز کردنوه‌ی کوردبڵاگه‌ر هیوادارم له‌ م رۆژانه‌ی داهاتوو دا چه‌ن هه‌واڵێکی خۆشت بۆ بنێرم. له‌گه‌ڵ ڕێزم سه‌لاح

,03:00 , 1970/1/1 ,
کۆمینته‌کان ( 0 ) | کۆمینت | لینکی بابه‌ت